Almanya’nın Bonn Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, yaşlı insanlardan alınan kan hücrelerini sinir kök hücrelerine dönüştürürken hücrelerin epigenetik saatinin de geriye gittiğini gösterdi. 80 yaşındaki bir donörün hücrelerinde hesaplanan moleküler yaş 20 yılın altına indi.
Araştırmacılar, yaşlı insanlardan alınan kan hücresi öncüllerini doğrudan sinir kök hücrelerine dönüştürmeyi başardı. Dönüştürülen hücreler laboratuvar ortamında zaman geçtikçe biyolojik olarak gençleşmeye devam etti. İşte tüm dünyanın dikkatini çeken araştırmanın detayları.
Araştırmacıların verdiği dikkat çekici örnekte, 80 yaşındaki bir kişiden alınan hücrelerden oluşturulan sinir kök hücrelerinin epigenetik yaşı 20 yılın altına indi.
Almanya’da bilim dünyasını sarsacak bir çalışmaya imza atıldı. Yapılan çalışmada bilim insanları çeşitli yöntemlerle bir hücre tipini başka bir hücre tipine dönüştürebiliyor. Bunun için kullanılan yöntemlerden birinde hücre önce pluripotent kök hücre adı verilen, farklı hücre türlerine dönüşebilme kapasitesine sahip daha temel bir aşamaya geri döndürülüyor. Ardından istenilen hücre tipine dönüştürülüyor. Yeni araştırmada ise bilim insanları bu ara aşamayı atladı.
Bonn Üniversite Hastanesi Rekonstrüktif Nörobiyoloji Enstitüsü Direktörü Prof. Oliver Brüstle, uygulanan yöntemi, “Bu yöntemle kırmızı kan hücresi öncüllerini doğrudan sinir kök hücrelerine dönüştürdük” sözleriyle açıkladı.
HÜCRELER DÖNÜŞMEYE BAŞLADI
Aging Cell dergisinde yayımlanan çalışmada araştırmacılar, genlerin çalışma biçimini düzenleyen iki farklı transkripsiyon faktörünü hücrelere aktarmak için özel bir virüsten yararlandı. DNA metilasyonu ölçümleri ve RNA dizileme yöntemleriyle adım adım takip edilen süreçte, hücrelerin genetik davranışları ve epigenetik yaşlarındaki değişim anbean kaydedildi.
Dönüşüm sürecinin yaklaşık 12’nci gününde hücrelerin yeni kimliklerini kazanmaya başladığı tespit edildi. Kan hücrelerine özgü proteinler yerini hızla sinir hücreleriyle ilişkili proteinlere bırakırken, araştırmanın en çarpıcı sonuçları ise hücrelerin biyolojik yaş takibinde ortaya çıktı.
50 GÜNDE 60 YILLIK GENÇLEŞME
Araştırmanın başlangıcında hücrelerin epigenetik yaşı, alındıkları kişilerin kronolojik yaşıyla birebir örtüşüyordu. Ancak hücreler sinir kök hücrelerine dönüştürüldükten sonra bu tablo tamamen değişti.
Takip eden 50 ila 100 günlük süreçte hücrelerin epigenetik yaşının hızla düştüğü belirlendi. Yaşla bağlantılı epigenetik özelliklerin büyük bir bölümü dönüşümün 50’nci gününde sıfırlanırken, dönüştürülen hücrelerin biyolojik yaşı donorlerinin yaşının yüzde 5’ine kadar geriledi. Araştırmacıların paylaştığı dikkat çekici örneğe göre bazı hücreler, sadece 50 günlük sürede yaklaşık 60 yıllık bir epigenetik gençleşme sergiledi.
Çalışma, hücresel düzeyde ilginç bir paradoksu da gözler önüne serdi: Hücreler laboratuvar ortamında gün geçtikçe kronolojik olarak yaşlanmayı sürdürürken, ölçülen tüm biyolojik parametreleri açısından her geçen gün daha genç bir profile doğru ilerledi.
